Negocjacje kryzysowe i ich wpływ na skuteczność przeprowadzanych interwencji przez funkcjonariuszy służb mundurowych [rozprawa doktorska] - Szkoła Główna Służby Pożarniczej (1982-2023).; Smolarkiewicz, Marcin Mieczysław (1974- ).; Bajeński, Wojciech; Anszczak, Marcin (Warszawa Szkoła Główna Służby Pożarniczej, 2021)
Rozprawa doktorska podejmuje problematykę negocjacji kryzysowych, opartych w dużej mierze na rozwiązaniach organizacyjno - strukturalnych negocjacji policyjnych, stosowanych współcześnie w Polsce i ich możliwości wykorzystania przez funkcjonariuszy innych służb mundurowych. Celem niniejszej dysertacji jest zwiększenie potencjalnej skuteczności przeprowadzania interwencji bądź prowadzenia działań przez funkcjonariuszy służb mundurowych, poprzez umiejętności stosowania i wykorzystywania przez nich różnych technik negocjacyjnych. Analizując różnego rodzaju dokumentację opisującą przebieg współczesnych zdarzeń i sytuacji kryzysowych, w których udział brali przedstawiciele formacji mundurowych, w tym poddając interpretacji i analizie materiał empiryczny zgromadzony przy pomocy ankiet, wywiadów eksperckich oraz dokumentów sprawozdawczych, a także uwzględniając dotychczasową wiedzę i doświadczenie autora rozprawy, jako policyjnego negocjatora, posiadającego ponad dwudziestoletnie doświadczenie w zakresie zarządzania kryzysowego, przedmiotowe badania naukowe stanowią próbę odpowiedzi na pytanie: czy wiedza i umiejętności stosowania technik negocjacyjnych, jako jednej z form komunikacji interpersonalnej, wpływają na zwiększenie poczucia bezpieczeństwa uczestników sytuacji kryzysowych oraz poprawiają skuteczność funkcjonariuszy służb mundurowych w czasie przeprowadzania przez nich interwencji lub działań? Rozwiązanie niniejszego problemu badawczego wymagało uzyskania odpowiedzi na niżej zadane pytania, sformułowane jako problemy szczegółowe: 4. Jakiego rodzaju zdarzenia i sytuacje kryzysowe występują w działaniach poszczególnych służb mundurowych, w których istnieje możliwość oraz potrzeba wykorzystania negocjacji kryzysowych? 5. Czy ustawowe zadania realizowane obecnie przez funkcjonariuszy służb mundurowych, dają możliwość wykorzystania negocjacji jako narzędzia wpływającego na ich skuteczność? 6. Jak obecnie wygląda proces szkolenia zawodowego podstawowego funkcjonariuszy służb mundurowych i ich przygotowanie do realizacji zadań w aspekcie umiejętności stosowania i wykorzystywania przez nich technik negocjacyjnych? Tak sformułowane problemy szczegółowe pozwoliły wyznaczyć obszar poszukiwań, w którym spodziewano się odnaleźć aspekty wymagające poprawy po to, by móc zaproponować zarys koncepcji zmian w organizacji i prowadzeniu szkolenia podstawowego zawodowego niektórych służb mundurowych, która wpłynie znacząco na zwiększenie poczucia bezpieczeństwa oraz poprawi skuteczność w ich działaniu w sytuacjach kryzysowych. Praca ma charakter teoretyczno - empiryczny, obejmuje wstęp, podstawy metodologiczne badań oraz trzy rozdziały zawierające podstawy teoretyczne i wyniki badań naukowych, dotyczących negocjacji kryzysowych i ich roli, jako opcji rozwiązywania sytuacji kryzysowych w świetle współczesnych zagrożeń przez funkcjonariuszy służb mundurowych. Pierwszy rozdział stanowi omówienie podstaw metodologicznych badań przeprowadzonych w ramach przewodu doktorskiego. Sformułowano w nim główny problem i cel badawczy, hipotezę roboczą oraz hipotezy szczegółowe, przedmiot, obszar, teren badań, a także ich ograniczenia. W tej części pracy przedstawiono proces badawczy, a także wykorzystywane w procesie badawczym poszczególne metody i techniki badawcze. Rozdział ten zawiera ponadto charakterystykę grupy respondentów i próby badawczej. Następny rozdział zawiera podstawy teoretyczne i definicje w obszarze sytuacji i zdarzeń kryzysowych, zarządzania kryzysowego oraz negocjacji kryzysowych i ich roli jako opcji rozwiązywania sytuacji kryzysowych. Omówiono w nim podstawowe pojęcia z zakresu negocjacji rozumianych tradycyjnie i negocjacji kryzysowych, a także interwencji kryzysowej, sytuacji i zdarzenia kryzysowego. W tej części przedstawiono system negocjacji policyjnych funkcjonujący w Polsce oraz jego porównanie do systemów negocjacji policyjnych państw Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych Ameryki w perspektywie historycznej i współczesnej. W rozdziale tym opisano skuteczność narzędzia negocjacyjnego, stosowanego przez polską Policję, na przykładzie wybranych zdarzeń i interwencji kryzysowych. W rozdziale trzecim przedstawiono ustawowe zadania funkcjonariuszy służb mundurowych, ze zwróceniem uwagi na różnice i podobieństwa w działaniu, w zależności od rodzaju zdarzenia bądź zagrożenia, a także istotę ich współdziałania w systemie zarządzania kryzysowego w aspekcie ich bezpieczeństwa i skuteczności w działaniu. Na tej podstawie przeprowadzono selekcję formacji mundurowych, na te, które mogą, wykonując swoje ustawowe zadania, stosować techniki negocjacyjne oraz na te, które ze względu na specyfikę wykonywanych zadań z narzędzia negocjacji skorzystać nie mogą. Kolejny rozdział stanowi porównanie systemu szkolnictwa zawodowego podstawowego wyselekcjonowanych służb mundurowych w aspekcie kształcenia z zakresu metod i form komunikacji interpersonalnej, w tym wskazanie luk i propozycji wpływających na jego usprawnienie w kontekście współdziałania i poprawy skuteczności w działaniu w sytuacjach szczególnych. Na podstawie przeprowadzonych badań ankietowych, wywiadu eksperckiego oraz aspektów dotyczących wykorzystania technik negocjacyjnych zostały wyodrębnione wnioski w badanym obszarze oraz zaprezentowano koncepcję rozwoju systemu szkolenia zawodowego podstawowego wybranych służb mundurowych. Zakończenie pracy stanowi podsumowanie wyników przeprowadzonych badań, omówienie kwestii dyskusyjnych, weryfikację hipotez szczegółowych oraz sugestie dotyczące dalszych badań w analizowanych obszarach, w tym nad zwiększeniem skuteczności przeprowadzania interwencji bądź prowadzenia działań przez funkcjonariuszy różnych służb mundurowych, poprzez umiejętności stosowania i wykorzystywania przez nich technik negocjacyjnych. Ostatni element niniejszej pracy stanowią spis bibliograficzny, a także stosowne spisy rysunków i tabel oraz załączniki. Wyniki badań przeprowadzonych na potrzeby rozprawy mogą być użyteczne nie tylko dla funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy prowadzą lub mogą partycypować w negocjacjach czy prenegocjacjach jako uczestnicy sytuacji czy zdarzeń kryzysowych, ale przede wszystkim dla szerokiego grona instruktorów, wykładowców i innych osób tych formacji, zajmujących się na co dzień szkoleniem i doskonaleniem zawodowym oraz dla kadry kierowniczej oraz dowódców mniejszych i większych zespołów taktycznych, którzy z negocjacjami kryzysowymi nie mieli jeszcze do czynienia. [Streszczenie Autora]
Sygnatura RD-3
Bibliografia, wykaz norm i aktów prawnych na stronach 165-172.
Keywords: Rozprawa doktorska; Negocjacje; Sytuacje kryzysowe; Służby mundurowe