Atmosfery wybuchowe. Część 0: urządzenia. Podstawowe wymagania. PN-EN 60079-0:2013. PN-EN 60079-0:2013-03 wersja polska (Warszawa : Polski Komitet Normalizacyjny, 2014)
Niniejsza część IEC 60079 określa wymagania ogólne dotyczące konstrukcji, badań i znakowania urządzeń elektrycznych oraz komponentów Ex przeznaczonych do stosowania w atmosferach wybuchowych. Normalnymi warunkami atmosferycznymi (dotyczącymi właściwości wybuchowych atmosfer), w jakich moż-na przyjąć, że elektryczne urządzenia będą eksploatowane, są: • temperatura od –20 °C do +60 °C; • ciśnienie od 80 kPa (0,8 bar) do 110 kPa (1,1 bar); oraz • powietrze o normalnej zawartość tlenu, zazwyczaj 21 % wyrażona ułamkiem objętościowym. Niniejsza norma i pozostałe normy, uzupełniające niniejszą normę, określają wymagania dotyczące dodat-kowych badań urządzeń przewidzianych do eksploatacji w temperaturze spoza zakresu normalnej tempera-tury, lecz ponadto dodatkowa rozwaga i dodatkowe badania mogą być wymagane w przypadku urządzeń przewidzianych do eksploatacji, gdy ciśnienie lub zawartość tlenu są poza zakresem normalnego ciśnienia i normalnej zawartości tlenu, dotyczy to szczególnie takich rodzajów zabezpieczeń, które polegają na ga-szeniu płomienia, jak osłona ognioszczelna „d” (IEC 60079-1) lub ograniczeniu energii, iskrobezpieczeństwo „i” (IEC 60079-11). Niniejsza norma nie określa wymagań odnoszących się do bezpieczeństwa w innym zakresie niż jest to związane bezpośrednio z zagrożeniem wybuchem. Norma ta nie dotyczy takich źródeł zapłonu jak sprężanie adiabatyczne, nieosłonięty płomień i gorące gazy/ciecze.
Przedmowa 7 Nota uznaniowa 7 1 Zakres normy 8 2 Powołania normatywne 9 3 Terminy i definicje 12 4 Podział urządzeń na grupy 23 4.1 Grupa I 23 4.2 Grupa II 23 4.3 Grupa III 24 4.4 Urządzenia do konkretnej atmosfery wybuchowej 24 5 Temperatury 24 5.1 Wpływ środowiska 24 5.1.1 Temperatura otoczenia 24 5.1.2 Zewnętrzne źródła powodujące nagrzewanie lub chłodzenie 25 5.2 Temperatura pracy 25 5.3 Maksymalna temperatura powierzchni 25 5.3.1 Określenie maksymalnej temperatury powierzchni 25 5.3.2 Ograniczenia w odniesieniu do maksymalnej temperatury powierzchni 25 5.3.3 Temperatura małych elementów urządzeń elektrycznych grupy I lub grupy II 26 6 Wymagania dotyczące wszystkich urządzeń elektrycznych 27 6.1 Postanowienia ogólne 27 6.2 Wytrzymałość mechaniczna urządzeń 28 6.3 Czas otwierania 28 6.4 Prądy obwodowe w obudowach (np. dużych maszyn elektrycznych) 28 6.5 Mocowanie uszczelek 29 6.6 Urządzenia promieniujące energię elektromagnetyczną i ultradźwiękową 29 6.6.1 Źródła sygnałów o częstotliwościach radiowych 29 6.6.2 Lasery i inne źródła emitujące światło 30 6.6.3 Źródła ultradźwięków 30 7 Obudowy niemetalowe i niemetalowe części obudów 30 7.1 Wymagania ogólne 30 7.1.1 Zakres stosowania 30 7.1.2 Specyfikacja materiałów 31 7.2 Odporność termiczna 31 7.2.1 Badania odporności termicznej 31 7.2.2 Dobór materiałów 31 7.2.3 Alternatywny sposób oceny elastomerowych pierścieni uszczelniających 32 7.3 Odporność na światło 32 7.4 Ładunki elektrostatyczne na zewnętrznych materiałach niemetalowych 32 7.4.1 Zakres stosowania 32 7.4.2 Przeciwdziałanie gromadzeniu się ładunków elektrostatycznych na urządzeniach elektrycznych grupy I lub grupy II 33 7.4.3 Przeciwdziałanie gromadzeniu się ładunków elektrostatycznych na urządzeniach elektrycznych grupy III 35 7.5 Dostępne części metalowe 35 8 Obudowy metalowe i metalowe części obudów 36 8.1 Skład materiału 36 8.2 Grupa I 36 8.3 Grupa II 36 8.4 Grupa III 37 9 Elementy mocujące 37 9.1 Postanowienia ogólne 37 9.2 Zamknięcia specjalne 37 9.3 Otwory zamknięć specjalnych 38 9.3.1 Zazębienie gwintu 38 9.3.2 Tolerancja i luz 38 9.3.3 Śruby dociskowe z gniazdem sześciokątnym 39 10 Blokady 39 11 Przepusty 39 12 Materiały używane do spajania 39 13 Komponenty Ex 40 13.1 Postanowienia ogólne 40 13.2 Montaż 40 13.3 Montaż we wnętrzu 40 13.4 Montaż na zewnątrz 40 13.5 Certyfikat komponentu Ex 40 14 Przyłączenia i przedziały przyłączeniowe 41 14.1 Postanowienia ogólne 41 14.2 Przedział przyłączeniowy 41 14.3 Rodzaj zabezpieczenia 41 14.4 Odstępy izolacyjne powierzchniowe i powietrzne 41 15 Przyłączenia elementów przewodzących układów ochronnych lub wyrównawczych 41 15.1 Urządzenia wymagające uziemienia 41 15.1.1 We wnętrzu 41 15.1.2 Na zewnątrz 41 15.2 Urządzenia nie wymagające uziemienia 42 15.3 Wielkości przyłączanych elementów przewodzących 42 15.4 Zabezpieczenie przed korozją 42 15.5 Zabezpieczenie przed poluzowaniem 42 16 Wprowadzenia do obudów 42 16.1 Postanowienia ogólne 42 16.2 Identyfikacja wprowadzeń 43 16.3 Wpusty kablowe 43 16.4 Elementy zaślepiające 43 16.5 Adaptery gwintowe 43 16.6 Temperatura przewodu w miejscu rozgałęzienia i miejscu wprowadzenia 43 16.7 Ładunki elektrostatyczne na powłokach kabli lub przewodów 44 17 Wymagania uzupełniające dotyczące maszyn wirujących 44 17.1 Przewietrzanie 44 17.1.1 Otwory przewietrzające 44 17.1.2 Materiały wentylatorów zewnętrznych 45 17.1.3 Przewietrzniki maszyn wirujących 45 17.1.4 Pomocnicze wentylatory chłodzące silniki 45 17.1.5 Wentylatory 45 17.2 Łożyska 45 18 Wymagania uzupełniające dotyczące aparatury łączeniowej 46 18.1 Dielektryki palne 46 18.2 Odłączniki 46 18.3 Grupa I – Postanowienia dotyczące blokad 46 18.4 Drzwi i pokrywy 46 19 Wymagania uzupełniające dotyczące bezpieczników topikowych 47 20 Wymagania uzupełniające dotyczące wtyczek, gniazd wtyczkowych i złączy 47 20.1 Postanowienia ogólne 47 20.2 Gazowe atmosfery wybuchowe 47 20.3 Pyłowe atmosfery wybuchowe 48 20.4 Wtyczki pod napięciem 48 21 Wymagania uzupełniające dotyczące opraw oświetleniowych 48 21.1 Postanowienia ogólne 48 21.2 Pokrywy opraw oświetleniowych o EPL Mb, EPL Gb, lub EPL Db 48 21.3 Pokrywy opraw oświetleniowych o EPL Gc lub EPL Dc 49 21.4 Lampy sodowe 49 22 Wymagania uzupełniające dotyczące lamp nahełmnych i lamp ręcznych 49 22.1 Lampy nahełmne grupy I 49 22.2 Lampy nahełmne i ręczne grupy II i grupy III 49 23 Urządzenia zawierające ogniwa i baterie 49 23.1 Postanowienia ogólne 49 23.2 Baterie 50 23.3 Rodzaje ogniw 50 23.4 Ogniwa w baterii 51 23.5 Dane znamionowe baterii 51 23.6 Możliwość zamiany ogniw 51 23.7 Ładowanie baterii pierwotnych 52 23.8 Wyciek elektrolitu 52 23.9 Przyłączenia 52 23.10 Położenie 52 23.11 Wymiana ogniw lub baterii 52 23.12 Pakiet baterii wymienialny 52 24 Dokumentacja 52 25 Zgodność prototypu lub próbki z dokumentacją 53 26 Badania typu 53 26.1 Postanowienia ogólne 53 26.2 Konfiguracja badanego urządzenia 53 26.3 Badania w mieszaninach wybuchowych 53 26.4 Badania obudów 53 26.4.1 Kolejność przeprowadzania badań 53 26.4.2 Odporność na uderzenie 55 26.4.3 Badanie odporności na spadek swobodny 56 26.4.4 Kryteria oceny 56 26.4.5 Stopień ochrony zapewnianej przez obudowy (IP) 57 26.5 Badania termiczne 57 26.5.1 Pomiar temperatury 57 26.5.2 Badanie odporności na nagłą zmianę temperatury 59 26.5.3 Badanie możliwości zapalania przez małe elementy (grupa I i grupa II) 59 26.6 Badanie odporności przepustów na skręcanie 60 26.6.1 Procedura badawcza 60 26.6.2 Kryteria oceny 61 26.7 Obudowy niemetalowe oraz niemetalowe części obudów 61 26.7.1 Postanowienia ogólne 61 26.7.2 Temperatury podczas badań 61 26.8 Odporność termiczna na gorąco 61 26.9 Odporność termiczna na zimno 62 26.10 Odporność na światło 62 26.10.1 Procedura badawcza 62 26.10.2 Kryteria oceny 62 26.11 Odporność urządzeń elektrycznych grupy I na środki chemiczne 62 26.12 Ciągłość uziemienia 63 26.13 Badanie rezystancji powierzchniowej niemetalowych części obudów 64 26.14 Pomiar pojemności 65 26.14.1 Postanowienia ogólne 65 26.14.2 Procedura badawcza 65 26.15 Sprawdzenie danych znamionowych wentylatorów 65 26.16 Alternatywny sposób oceny elastomerowych pierścieni uszczelniających o przekroju kołowym 65 27 Badania wyrobu 66 28 Odpowiedzialność producenta 66 28.1 Zgodność z dokumentacją 66 28.2 Certyfikat 66 28.3 Odpowiedzialność za oznakowanie 67 29 Znakowanie 67 29.1 Stosowalność 67 29.2 Lokalizacja 67 29.3 Postanowienia ogólne 67 29.4 Znakowanie Ex w przypadku gazowych atmosfer wybuchowych 68 29.5 Znakowanie Ex w przypadku pyłowych atmosfer wybuchowych 70 29.6 Różne rodzaje (lub poziomy) zabezpieczenia 71 29.7 Zwielokrotnione rodzaje zabezpieczeń 72 29.8 Urządzenia Ga z zastosowaniem dwóch niezależnych rodzajów (lub poziomów) zabezpieczenia Gb 72 29.9 Komponenty Ex 72 29.10 Urządzenia i komponenty Ex o małych wymiarach 73 29.11 Urządzenia i komponenty Ex o szczególnie małych wymiarach 73 29.12 Oznakowania ostrzegawcze 73 29.13 Alternatywne oznakowanie poziomów zabezpieczenia urządzeń (EPL) 73 29.13.1 Alternatywne oznakowanie rodzaju zabezpieczenia w przypadku gazowych atmosfer wybuchowych 74 29.13.2 Alternatywne oznakowanie rodzaju zabezpieczenia w przypadku pyłowych atmosfer wybuchowych 74 29.14 Ogniwa i baterie 75 29.15 Maszyny elektryczne zasilane z przekształtnika 75 29.16 Przykłady oznakowania 75 30 Instrukcje 78 30.1 Postanowienia ogólne 78 30.2 Ogniwa i baterie 79 30.3 Maszyny elektryczne 79 30.4 Wentylatory 79 Załącznik A (normatywny) Wymagania uzupełniające dotyczące wpustów kablowych 80 Załącznik B (normatywny) Wymagania w odniesieniu do komponentów Ex 88 Załącznik C (informacyjny) Przykład stanowiska do badania odporności na uderzenia 90 Załącznik D (informacyjny) Silniki zasilane z przekształtników 91 Załącznik E (informacyjny) Badanie przyrostu temperatury maszyn elektrycznych 92 Załącznik F (informacyjny) Schemat postępowania dotyczący badań niemetalowych obudów lub niemetalowych części obudów (26.4) 94 Załącznik ZA (normatywny) Powołania normatywne na publikacje międzynarodowe i odpowiadające im publikacje europejskie 95 Załącznik ZZ (informacyjny) Spełnienie zasadniczych wymagań dyrektyw UE 99 Załącznik ZY (informacyjny) Informacje dodatkowe dotyczące powiązań dyrektywą europejską 94/9/WE 100 Bibliografia 104 Rysunek 1 – Tolerancje i luz w przypadku zamknięć gwintowanych 38 Rysunek 2 – Powierzchnia styku pod łbem zamknięcia o zredukowanym trzpieniu 39 Rysunek 3 – Ilustracja miejsc wprowadzenia i rozgałęzienia 44 Rysunek 4 – Sposób zmontowania próbki do badania ciągłości uziemienia 64 Rysunek 5 – Próbka z naniesionymi elektrodami 64 Rysunek 6 – Odkształcenie trwałe po ściśnięciu pierścienia uszczelniającego 66 Rysunek A.1 – Terminy używane w odniesieniu do wpustów kablowych 81 Rysunek A.2 – Zaokrąglenie krawędzi miejsca wprowadzenia do wpustu kabla lub przewodu giętkiego 82 Rysunek C.1 – Przykład stanowiska do badania odporności na uderzenia 90 Rysunek F.1 – Niemetalowe obudowy lub niemetalowe części obudów 94 Tablica 1 – Temperatura otoczenia podczas pracy i oznakowanie dodatkowe 25 Tablica 2 – Klasyfikacja maksymalnej temperatury powierzchni urządzeń elektrycznych grupy II 26 Tablica 3a – Ocena w celu klasyfikacji temperaturowej uwzględniająca wymiary elementu w temperaturze otoczenia 40 °C 27 Tablica 3b – Ocena w celu klasyfikacji temperaturowej. Powierzchnia elementu ≥ 20 mm2. Zmiana maksymalnej mocy rozpraszanej w zależności od temperatury otoczenia 27 Tablica 4 – Częstotliwości radiowe – moce progowe 29 Tablica 5 – Częstotliwości radiowe – energie progowe 29 Tablica 6 – Ograniczenie pola powierzchni 34 Tablica 7 – Maksymalna średnica lub szerokość 34 Tablica 8 – Ograniczenie grubości niemetalowej warstwy 34 Tablica 9 – Maksymalna pojemność nieuziemionej metalowej części 36 Tablica 10 – Minimalny przekrój przewodów ochronnych PE 42 Tablica 11 – Ogniwa pierwotne 50 Tablica 12 – Ogniwa wtórne 51 Tablica 13 – Badania odporności na uderzenie 56 Tablica 14 – Moment skręcający, jaki należy przyłożyć do trzpienia przepustu użytego jako przyłączenia 60 Tablica 15 – Badania odporności termicznej 61 Tablica 16 – Tekst oznakowań ostrzegawczych 73 Tablica B.1 – Rozdziały, z którymi powinny być zgodne komponenty Ex 88 Tablica ZY.1 100 Tablica ZY.2 – Znaczące zmiany w stosunku do EN 60079-0:2009 101
Norma wycofana 4.09.2018 r i zastąpiona przez PN-EN IEC 60079-0:2018-09 wersja angielska ,PN-EN IEC 60079-0:2018-09 wersja polska
Keywords: urządzenia przeciwwybuchowe; Normy; Wybuchy